Trang ChủĐà tiến công nhanh chóng của lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tại Yemen cùng các vụ tập kích nhằm vào Ảrập Xêút đang khiến Riyadh chỉ còn lại rất ít lựa chọn để đáp trả với cái giá đi kèm rất đắt.
Giới quan sát nhận định thông điệp chính từ Riyadh hiện nay là Ảrập Xêút không muốn một cuộc xung đột toàn diện. Tuy nhiên, các hành động ngày càng táo bạo của Houthi vẫn có thể kéo quốc gia Vùng Vịnh này vào một cuộc xung đột quy mô lớn hơn.
Mohammed Al-Basha, một chuyên gia về Yemen chia sẻ với đài CNN rằng mọi dấu hiệu hiện nay “đều cho thấy Ảrập Xêút sẽ có hành động đáp trả quy mô lớn và khả năng này đang tăng lên từng ngày”. Theo ông Al-Basha, Riyadh đang ngày càng khó tìm được một lựa chọn khác.
Giao tranh giữa quân Ảrập Xêút và nhóm Houthi thân Iran có thể khiến xung đột lan rộng ở Trung Đông. Ảnh minh họa: DDIndia
Sức ép kép
Bước ngoặt mới xuất hiện khi Houthi trong tuần này chiếm đảo Perim, vị trí chiến lược nằm tại cửa ngõ Biển Đỏ, đồng thời giành quyền kiểm soát thị trấn cảng Mocha của Yemen. Động thái diễn ra trong bối cảnh nhóm thân Iran này đang tìm cách gia tăng kiểm soát khu vực Bab al-Mandeb, eo biển có vai trò quan trọng đối với hoạt động vận chuyển năng lượng và thương mại quốc tế sau khi eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa vì xung đột giữa Mỹ – Iran.
Houthi sau đó tuyên bố bắt giữ một số tay súng được Ảrập Xêút hậu thuẫn trên quần đảo Hanish, cách eo biển Bab al-Mandeb khoảng 160km về phía bắc và gần những tuyến hàng hải kết nối với Biển Đỏ và kênh đào Suez.
Những diễn biến trên đặc biệt đáng chú ý đối với Riyadh khi Ảrập Xêút đang phụ thuộc nhiều hơn vào tuyến đường ống Đông – Tây. Sau khi eo biển Hormuz gần như bị đóng, Ảrập Xêút đã sử dụng tuyến đường này để chuyển khoảng 5 triệu thùng dầu mỗi ngày tới các cảng ở Biển Đỏ, thay vì đưa nhiên liệu tới các tàu chở dầu đang chờ sẵn tại Vịnh Ba Tư.
Đáng chú ý, tuyến đường ống Đông – Tây mới đây đã bị máy bay không người lái (UAV) xuất phát từ Iraq tấn công, buộc Ảrập Xêút phải tạm dừng hoạt động tuyến đường ống dẫn dầu huyết mạch này. Dù chưa bên nào đứng ra nhận trách nhiệm, nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump đổ lỗi cho Iran trong bối cảnh nhiều lực lượng được quốc gia Hồi giáo nâng đỡ đang hoạt động tại Iraq.
Vụ việc làm gia tăng lo ngại tại Riyadh về khả năng Houthi phối hợp với các nhóm dân quân Iraq thân Iran để tiến hành những vụ tập kích đồng thời vào Ảrập Xêút. Theo một quan chức Ảrập Xêút, nước này đã chuẩn bị cho khả năng xảy ra các cuộc tấn công phối hợp như vậy.
Về lý thuyết, đây là cuộc đối đầu chênh lệch rất lớn. Ảrập Xêút sở hữu nền kinh tế giàu có với quân đội hiện đại, được trang bị đầy đủ khí tài, trong khi Houthi chỉ là lực lượng nổi dậy xuất phát từ một quốc gia nghèo khó. Tuy nhiên, thực tế chiến trường cho thấy Houthi là đối thủ khó bị đánh bại hay đẩy lui.
Dù thường bị phương Tây và một số quốc gia Vùng Vịnh coi là lực lượng ủy nhiệm của Iran và là một nhóm dân quân “ô hợp”, Houthi đã dành nhiều năm để phát triển năng lực quân sự và chiến thuật tác chiến. Nhóm cũng giành được sự ủng hộ của một bộ phận dư luận ở Trung Đông sau khi tiến hành các cuộc tấn công Israel với lý do thể hiện ủng hộ người Palestine trong xung đột ở Dải Gaza.
Dù được Iran hỗ trợ về tài chính, vũ khí và huấn luyện, Houthi vẫn có chương trình nghị sự riêng. Mục tiêu Houthi liên tục nhấn mạnh là buộc Ảrập Xêút chấm dứt các biện pháp phong tỏa và cô lập những khu vực rộng lớn ở miền bắc Yemen đang nằm dưới sự kiểm soát của nhóm.
Nasr al-Din Amer, người đứng đầu hãng thông tấn Saba do Houthi điều hành, tuyên bố lực lượng này sẽ tiếp tục gây sức ép với Ảrập Xêút cho tới khi Riyadh dỡ bỏ “cuộc bao vây kéo dài 12 năm”.
Nguồn gốc cuộc xung đột bắt đầu từ năm 2014, khi Houthi chiếm thủ đô Sanaa và buộc chính phủ Yemen được quốc tế công nhận phải lưu vong. Một năm sau, Ảrập Xêút dẫn đầu chiến dịch quân sự nhằm đánh bật Houthi và tiếp tục hỗ trợ chính phủ Yemen, đồng thời duy trì phong tỏa đối với các khu vực do Houthi kiểm soát. Iran khi đó cung cấp vũ khí, huấn luyện và có ảnh hưởng nhất định tới các quyết định của Houthi.
Dù Houthi liên tiếp tiến bước, Riyadh vẫn chưa ra đòn đáp trả toàn diện. Điều này đặt ra câu hỏi về lựa chọn tiếp theo của Ảrập Xêút và liệu những hành động đó có thể mở rộng cuộc xung đột vượt ra ngoài Yemen hay không.
Thế tiến thoái lưỡng nan
Theo chuyên gia Cinzia Bianco thuộc Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu, Ảrập Xêút hiện có rất ít lựa chọn.
Phương án đầu tiên là leo thang quân sự. Song, nếu Riyadh quyết định sử dụng toàn bộ sức mạnh, xung đột có nguy cơ trở thành một cuộc chiến không có điểm kết thúc, tương tự nội chiến kéo dài nhiều năm ở Yemen.
Giao tranh ở Yemen đã tạo ra một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất thế giới. Khoảng 22 triệu người, tương đương gần một nửa dân số Yemen, hiện cần hỗ trợ nhân đạo.
Một cuộc xung đột toàn diện giữa Ảrập Xêút và Houthi cũng có thể khiến Iran can dự trực tiếp hơn. Trong bối cảnh Iran đang đối đầu với Mỹ, một cuộc chiến mới tại Yemen có nguy cơ trở thành một mặt trận khác của cuộc xung đột rộng lớn hơn. Bà Bianco tin khi đó, Ảrập Xêút có thể trở thành một bên tham chiến trực tiếp trong cuộc đối đầu Mỹ – Iran và đứng về phía Washington.
Một vấn đề khác là Riyadh không thể đảm bảo nhận được sự hỗ trợ quân sự trực tiếp từ Washington. Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ đang đến gần và chính quyền Trump phải đối mặt với tranh luận trong nước về việc sử dụng nguồn lực quân sự tại Trung Đông, khả năng Mỹ mở rộng can dự quân sự là vấn đề không chắc chắn.
Theo một số nguồn tin, Thái tử Ảrập Xêút hôm 10/9 đã 2 lần điện đàm với Tổng thống Trump và đề nghị Mỹ tấn công Houthi khi nhóm này tiến về phía Biển Đỏ. Song, ông Trump đã từ chối. Tuy nhiên, Washington vẫn hỗ trợ Riyadh ở mức hạn chế. Khoảng 100 cố vấn quân sự Mỹ đã được điều tới Ảrập Xêút để hỗ trợ tình báo cho chiến dịch đối phó Houthi.
Phương án thứ hai là tìm kiếm một lối thoát chính trị. Song, theo bà Bianco, Riyadh có thể đã sử dụng phần lớn dư địa ngoại giao.
Trong nhiều tháng, Ảrập Xêút lựa chọn “chiến lược kiên nhẫn”, liên tục cảnh báo và lên án Houthi cũng như Iran. Sau vụ tấn công đường ống Đông – Tây, Bộ Ngoại giao Ảrập Xêút tuyên bố chưa đáp trả và ủng hộ chính phủ Iraq xử lý vụ việc, dù khẳng định Riyadh bảo lưu quyền áp dụng mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền.
Theo bà Bianco, các giải pháp chính trị đang dần cạn kiệt. Ngay cả khi đạt được thỏa thuận với Houthi, Ảrập Xêút cũng có thể phải trả giá đáng kể. Chuyên gia Al-Basha nhận định một thỏa thuận vào thời điểm này có thể đồng nghĩa Riyadh phải chấp nhận phần lớn yêu sách của Houthi, một sự nhượng bộ lớn.
Vì vậy, câu hỏi hiện nay không chỉ là khi nào Ảrập Xêút sẽ đáp trả, mà còn là quy mô và phạm vi của hành động đó.
Nhà phân tích địa chính trị Salman Al-Ansari cho rằng chính phủ Yemen đã xúc tiến chiến dịch quân sự được liên minh do Ảrập Xêút dẫn đầu hỗ trợ và có thể tăng đáng kể việc nhắm mục tiêu vào Houthi trong những ngày tới. Ông Al-Ansari cũng cảnh báo khả năng xuất hiện những diễn biến bất ngờ trên nhiều mặt trận.
Tuy nhiên, chuyên gia này tin Riyadh sẽ không thúc đẩy xung đột toàn diện nếu không có sự ủng hộ quốc tế “vững chắc, lâu dài và rõ ràng”. Trong khi đó, ông Al-Basha dự đoán nếu Houthi tiếp tục leo thang, Ảrập Xêút cuối cùng có thể phải bước vào xung đột dù có nhận được sự hậu thuẫn quốc tế hay không.
Như vậy, thế khó của Riyadh nằm ở chỗ không hành động có thể tạo thêm không gian cho Houthi mở rộng ảnh hưởng, nhưng hành động mạnh tay lại có nguy cơ mở ra một vòng xoáy xung đột mới. Những diễn biến tại Perim, Mocha và Bab al-Mandeb vì thế không chỉ liên quan tới nội chiến Yemen, mà còn có thể tác động tới an ninh năng lượng, tuyến hàng hải quốc tế và cục diện đối đầu giữa Iran với Mỹ và các lực lượng đồng minh trong khu vực.
📌 Bài viết này được đóng góp bởi người dùng và bản quyền thuộc về người dùng đã xây dựng bài viết. Bản quyền thuộc về tác giả gốc và chỉ dùng cho mục đích học tập và giao tiếp. Nếu có bất kỳ vi phạm nào, vui lòng liên hệ với chúng tôi để xóa nó.
Bạn cũng có thể thích
