Trang ChủChiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 giúp phe đối lập giành quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện Mỹ, đẩy Tổng thống Donald Trump vào thế khó trong hai năm cuối nhiệm kỳ, đặc biệt trên các hồ sơ Nga, Ukraine và Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã mất quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ vào tay Đảng Dân chủ cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào ngày 3/11. Ảnh: The Times
Theo các hãng truyền thông lớn của Mỹ ngày 4/11, đảng Dân chủ đã giành lại quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội sau làn sóng chiến thắng tại nhiều bang trên toàn quốc. Kết quả này đánh dấu sự đảo chiều đáng kể trong cán cân quyền lực ở Washington, đồng thời làm suy yếu khả năng kiểm soát chương trình nghị sự lập pháp của đảng Cộng hòa.
Với quyền chi phối Quốc hội, đảng Dân chủ sẽ có thêm công cụ giám sát chính quyền, kiểm soát các quyết định chi tiêu liên bang, tổ chức điều tra và gây sức ép đối với những chính sách của Tổng thống Trump.
Ông Trump tuyên bố sẵn sàng chấp nhận kết quả và hợp tác với phe Dân chủ. Theo The New York Times, ông nói: “Chúng tôi sẽ làm việc với đảng Dân chủ và mong muốn hợp tác với họ. Có lẽ chúng ta sẽ tìm được tiếng nói chung”.
Tuy nhiên, việc đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội không đồng nghĩa ông Trump mất quyền điều hành chính sách đối ngoại. Tổng thống Mỹ vẫn nắm thẩm quyền đáng kể về ngoại giao và quân sự, trong khi quyền phủ quyết có thể hạn chế những nỗ lực của phe Dân chủ nhằm thay đổi chính sách thông qua luật.
Iran có thể trở thành phép thử đầu tiên
Cuộc chiến với Iran nhiều khả năng là vấn đề đối ngoại đầu tiên khiến chính quyền Trump phải đối mặt với sức ép từ Quốc hội mới.
Trong chiến dịch tranh cử, đảng Dân chủ cam kết tìm cách chấm dứt xung đột, trong bối cảnh chiến tranh góp phần đẩy giá năng lượng tăng cao và làm gia tăng bất ổn kinh tế. Khi kiểm soát cả hai viện, phe Dân chủ sẽ có thêm khả năng giám sát hoạt động quân sự, chất vấn các quyết định của chính quyền và gây sức ép đối với ngân sách dành cho chiến dịch.
Trả lời Đài Châu Âu Tự do (RFE/RL), bà Dania Arayssi, Giám đốc chương trình kiêm chuyên gia phân tích cấp cao tại Viện New Lines về Chiến lược và Chính sách, nhận định chiến thắng của đảng Dân chủ có thể thúc đẩy chính quyền Trump tìm kiếm lối thoát ngoại giao khỏi cuộc chiến.
“Kết quả bầu cử, đặc biệt là việc đảng Dân chủ giành chiến thắng tại cả Hạ viện và Thượng viện, chắc chắn sẽ thúc đẩy chính quyền Trump tìm kiếm chiến lược thoát khỏi cuộc chiến, nhất là thông qua các công cụ ngoại giao và đàm phán”, bà nói.
Theo chuyên gia này, khi Quốc hội mới bắt đầu hoạt động vào tháng 1/2027, đảng Dân chủ có thể ngăn chặn các khoản ngân sách bổ sung cho chiến dịch quân sự và mở các cuộc điều tra về những quyết định của chính quyền.
Bà Arayssi cũng cho rằng Iran có thể tận dụng tình thế mới để tìm kiếm những điều kiện thuận lợi hơn trong đàm phán, bởi Tehran có thể đánh giá khả năng duy trì chiến dịch quân sự của ông Trump đang suy yếu về mặt chính trị.
“Điều này cũng đồng nghĩa Iran sẽ không chịu sức ép phải đưa ra thêm những nhượng bộ”, bà nhận định.
Dù vậy, khả năng Quốc hội Mỹ buộc chính quyền chấm dứt chiến dịch quân sự vẫn còn hạn chế. Ông Trump tiếp tục giữ vai trò tổng tư lệnh, trong khi phần lớn nghị sĩ Cộng hòa vẫn bảo vệ chiến dịch nhằm đối phó với các mối đe dọa từ Iran.
Một yếu tố khác khiến Nhà Trắng gặp bất lợi là tác động kinh tế của cuộc chiến. Giá xăng và dầu diesel tăng cao, một phần liên quan đến gián đoạn vận tải quanh eo biển Hormuz, đã trở thành vấn đề được cử tri đặc biệt quan tâm và là lợi thế tranh cử của đảng Dân chủ.
Ukraine: Hy vọng duy trì viện trợ
Đối với Ukraine, kết quả bầu cử Mỹ mang đến cả hy vọng lẫn những bất ổn. Kiev đã dựa nhiều vào sự hỗ trợ của Washington trong hơn 4 năm qua để chống lại chiến dịch quân sự của Nga, nhưng một số nghị sĩ Mỹ có tiếng nói mạnh mẽ ủng hộ Ukraine sẽ rời Quốc hội.
Trong số đó có Hạ nghị sĩ Cộng hòa Don Bacon, người nhiều lần chỉ trích Nga và bất đồng với chính đảng của mình về vấn đề viện trợ cho Kiev.
“Tôi là một người Cộng hòa theo trường phái Ronald Reagan truyền thống và coi cuộc chiến Ukraine của Nga là cuộc khủng hoảng quan trọng nhất mà thế giới đang phải đối mặt”, ông Bacon nói với RFE/RL ngày 3/11.
Ngoài ông Bacon, những nhân vật như cựu lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện Mitch McConnell, các thượng nghị sĩ Thom Tillis, Bill Cassidy, John Cornyn và Hạ nghị sĩ Michael McCaul cũng rời Quốc hội. Đây đều là những chính khách từng ủng hộ lập trường cứng rắn hơn đối với Moscow.
Dù vậy, các tổ chức người Mỹ gốc Ukraine tin rằng sự ủng hộ dành cho Kiev vẫn sẽ được duy trì trên cơ sở lưỡng đảng.
Ông Michael Sawkiw, Chủ tịch Ủy ban Quốc hội người Mỹ gốc Ukraine, cho biết dù mất đi một số nhân vật ủng hộ có ảnh hưởng lớn, Ukraine vẫn có thể nhận được sự hậu thuẫn đáng kể từ cả hai đảng.
Các ưu tiên của cộng đồng này bao gồm giám sát việc chính quyền Mỹ miễn trừ một số biện pháp trừng phạt Nga và các thỏa thuận liên quan đến dầu diesel, tăng viện trợ an ninh cho Ukraine và gia hạn quy chế Bảo vệ tạm thời (TPS) cho người tị nạn Ukraine tại Mỹ.
Đáng chú ý, hai trợ lý cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của phe Cộng hòa tại Thượng viện nhận định kết quả bầu cử có thể thúc đẩy Quốc hội gia tăng sức ép yêu cầu áp đặt trừng phạt Nga. Dự luật trừng phạt do Thượng nghị sĩ Lindsey Graham thúc đẩy gần đây được xem là một trong những cơ sở cho khả năng này.
Một Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát vì thế có thể khiến nỗ lực cải thiện quan hệ với Moscow của ông Trump trở nên khó khăn hơn, nhất là nếu Nhà Trắng muốn tiếp tục nới lỏng trừng phạt Nga.
Ông Trump đối mặt 2 năm cuối nhiệm kỳ đầy thách thức
Việc giành quyền kiểm soát Thượng viện giúp đảng Dân chủ có thêm ảnh hưởng đối với chương trình nghị sự lập pháp, hoạt động điều tra của các ủy ban và quá trình phê chuẩn nhân sự cấp cao.
Thượng nghị sĩ Chuck Schumer được dự kiến trở lại vị trí lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện vào năm 2027.
Tuy nhiên, phe Dân chủ vẫn phải tính đến quyền phủ quyết của tổng thống và sự phản đối từ các nghị sĩ Cộng hòa. Những yếu tố này có thể cản trở các nỗ lực áp đặt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga hoặc buộc chính quyền tăng viện trợ quân sự cho Ukraine.
Dù vậy, chiến thắng tại cả hai viện Quốc hội chắc chắn tạo ra một tương quan quyền lực mới ở Washington. Trong hai năm cuối nhiệm kỳ, ông Trump sẽ phải đối diện với sự giám sát chặt chẽ hơn và áp lực chính trị lớn hơn từ phe đối lập.
Ba hồ sơ Nga, Ukraine và Iran vì thế có thể trở thành những mặt trận đối đầu quan trọng giữa Nhà Trắng và Quốc hội, đồng thời tác động đáng kể đến định hướng chính sách đối ngoại của Mỹ trong thời gian tới.
Châu Âu bất ngờ trước “làn sóng xanh” ở Mỹ
Chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ cũng tạo ra những phản ứng đáng chú ý tại châu Âu. Theo Euronews ngày 4/11, “làn sóng xanh” đã quét qua cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ, khiến giới quan sát tại Brussels phải đánh giá lại tương quan chính trị ở Washington và những tác động đối với quan hệ xuyên Đại Tây Dương.
Tuy nhiên, các quan chức châu Âu không vội ăn mừng. Theo phân tích của POLITICO trước thềm bầu cử, một chiến thắng của đảng Dân chủ khó có thể lập tức khôi phục lòng tin giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu, vốn bị ảnh hưởng bởi những bất đồng về NATO, thương mại và chính sách Ukraine.
Các nhà ngoại giao châu Âu lo ngại ông Trump, nếu bị hạn chế quyền lực trong nước, có thể càng tập trung vào chính sách đối ngoại, nơi tổng thống Mỹ vẫn nắm nhiều thẩm quyền. Điều này đồng nghĩa châu Âu chưa chắc được hưởng lợi từ kết quả bầu cử, thậm chí có thể phải đối mặt với những sức ép mới về thương mại và an ninh.
Vì vậy, thông điệp từ Brussels là châu Âu cần tiếp tục củng cố năng lực quốc phòng, giảm phụ thuộc vào Washington và chuẩn bị cho một quan hệ xuyên Đại Tây Dương khó đoán định hơn.
📌 Bài viết này được đóng góp bởi người dùng và bản quyền thuộc về người dùng đã xây dựng bài viết. Bản quyền thuộc về tác giả gốc và chỉ dùng cho mục đích học tập và giao tiếp. Nếu có bất kỳ vi phạm nào, vui lòng liên hệ với chúng tôi để xóa nó.
Bạn cũng có thể thích
