Đấu giá đất “nóng bỏng tay” rồi bỏ cọc: Sửa luật thế nào để người mua ở thực không lép vế?

Từ những lô đất trúng giá hơn 100 triệu đồng/m2 rồi bị bỏ cọc tại Thanh Oai, Hoài Đức, các đề xuất sửa Luật Đấu giá tài sản đặt ra bài toán ngăn đầu cơ, bảo đảm minh bạch và tạo cơ hội cho người có nhu cầu ở thực.

Tại phiên thảo luận về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) ngày 19/10/2026, các đại biểu Quốc hội đề xuất nhiều giải pháp, từ điều chỉnh tiền đặt trước đến xử lý trường hợp người trúng bỏ cuộc, nhằm hướng hoạt động đấu giá tới mục tiêu minh bạch và bảo đảm quyền lợi của người mua thực.

“Thổi” cao giá trúng, hàng loạt lô đất bị bỏ cọc

Tháng 8/2024, phiên đấu giá 68 thửa đất tại khu Ngõ Ba, thôn Thanh Thần, xã Thanh Cao, huyện Thanh Oai, Hà Nội thu hút sự quan tâm lớn khi giá trúng cao nhất lên tới 100,5 triệu đồng/m2, gấp khoảng 8 lần giá khởi điểm.

Nhưng kết quả sau phiên đấu giá lại cho thấy khoảng cách giữa giá trúng và khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính. Theo thông tin công bố vào tháng 9/2024, 13/68 thửa đất hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Những lô có giá trúng từ 80 triệu đồng/m2 trở lên đều không được người trúng nộp tiền theo quy định.

Hay tại phường Phú Lương, Hà Đông (trước sáp nhập), 22/27 thửa đất đấu giá cũng bị bỏ cọc.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến cho rằng, cần nhìn nhận hoạt động đấu giá từ lợi ích của cả người mua lẫn người bán, trong đó có Nhà nước. Ông cũng lưu ý tình trạng thông đồng, dìm giá và những biểu hiện tiêu cực có thể làm méo mó bản chất của hoạt động đấu giá.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến phát biểu thảo luận.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến phát biểu thảo luận.

Theo ông Chiến, tại nhiều khu đô thị, tỷ lệ xây dựng nhà ở trên đất trúng đấu giá chỉ đạt khoảng 20 – 30%. Thực tế này đặt ra yêu cầu xem xét không chỉ việc tổ chức đấu giá mà còn cả khả năng đưa đất vào sử dụng sau khi trúng đấu giá.

Hạ tiền đặt trước: Chống bỏ cọc nhưng không đẩy người mua thực ra ngoài cuộc

Một nội dung đáng chú ý tại phiên thảo luận là mức tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân.

Đại biểu Quốc hội Lê Nữ Thùy Dương (Đồng Nai) đề nghị giảm mức tiền đặt trước tối đa từ 50% xuống 30% giá khởi điểm. Trong khi đó, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến cũng lưu ý biên độ từ 20 – 50% theo dự thảo là khá rộng, có thể khiến người có nhu cầu mua đất để ở gặp khó khăn về vốn.

Tuy nhiên, hạ mức trần tiền đặt trước cũng không tự động giải quyết được tình trạng bỏ cọc. Hiệu quả của chính sách còn phụ thuộc vào cách xác định mức đặt trước cho từng cuộc đấu giá, trách nhiệm của người trúng và cơ chế xử lý vi phạm.

Ông Đỗ Văn Chiến đề nghị nghiên cứu chính sách ưu tiên giao đất ở cho người địa phương, người có nhu cầu ở tại chỗ.

Người trả giá thứ hai có thể được công nhận nếu người trúng bỏ cuộc?

Một đề xuất đáng chú ý khác của Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến là nghiên cứu cơ chế công nhận kết quả cho người trả giá xếp thứ hai khi người trúng đấu giá thứ nhất bỏ cuộc.

Theo hướng đề xuất này, bên cạnh việc xử lý người bỏ cuộc theo quy định, pháp luật cần xác định trước các tiêu chí rõ ràng để xem xét người trả giá tiếp theo, chẳng hạn người chưa có đất ở hoặc hộ nghèo. Mục tiêu là hạn chế những cuộc đấu giá phải tổ chức lại, đồng thời hướng tới giải quyết nhu cầu nhà ở thay vì chỉ tìm cách tăng thêm số tiền thu về.

Đây mới là đề xuất tại phiên thảo luận, không đồng nghĩa người trả giá thứ hai hiện đương nhiên được công nhận trúng đấu giá. Nếu triển khai, cơ chế này cần quy định chặt chẽ về điều kiện, mức giá, thời hạn chấp nhận và trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài chính, tránh phát sinh tranh chấp hoặc tạo thêm kẽ hở.

Chánh án TANDTC nêu quan điểm về Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).

Chánh án TANDTC nêu quan điểm về Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).

Ở góc độ rộng hơn, Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Quảng đề nghị nghiên cứu bổ sung mức giá tối đa đối với một số tài sản đặc biệt, trong đó có quyền sử dụng đất và bất động sản.

Đề xuất này đặt ra vấn đề cần đánh giá kỹ về cơ sở xác định giá trần, cách áp dụng và nguy cơ hạn chế cạnh tranh trong đấu giá.

Cùng với đó, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu làm rõ phạm vi điều chỉnh giữa Luật Đấu giá tài sản và các luật chuyên ngành, tăng cường công khai thông tin, kiểm soát quy trình trả giá và xử lý các hành vi thông đồng, dìm giá.

📌 Bài viết này được đóng góp bởi người dùng và bản quyền thuộc về người dùng đã xây dựng bài viết. Bản quyền thuộc về tác giả gốc và chỉ dùng cho mục đích học tập và giao tiếp. Nếu có bất kỳ vi phạm nào, vui lòng liên hệ với chúng tôi để xóa nó.