Trang ChủTừ Starlink, tình báo đến tên lửa Patriot và tiêm kích F-16, Mỹ nắm giữ những năng lực quân sự quan trọng mà Ukraine khó có thể thay thế nếu thiếu hỗ trợ.
Những cảnh báo của Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các sự cố gián đoạn dịch vụ Starlink của SpaceX đối với Ukraine cho thấy Kiev vẫn dễ bị tấn công nếu Mỹ chấm dứt hỗ trợ. Kịch bản này có thể ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của năng lực quân sự Ukraine, từ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) đến hoạt động của hệ thống phòng không.
Hệ thống tên lửa Patriot của Mỹ. Ảnh: AP
Tuần trước, các lực lượng Ukraine cho biết quyền truy cập vào hệ thống liên lạc vệ tinh Starlink bị hạn chế, khiến hoạt động của UAV bị chậm trễ. Trong tuần này, ông Zelensky cũng cho biết Ukraine không còn nhận được một số cảnh báo từ các đối tác, vốn thường hỗ trợ hệ thống phòng không phát hiện và đánh chặn tên lửa đạn đạo do Nga phóng tới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã yêu cầu Ukraine chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga, đồng thời kêu gọi ông Zelensky từ chức. Động thái này làm dấy lên lo ngại Washington có thể cắt giảm hoặc chấm dứt hỗ trợ cho Kiev trong cuộc xung đột.
Ukraine đã nỗ lực phát triển vũ khí trong nước để giảm phụ thuộc vào Mỹ, trong khi các nước châu Âu tăng cường viện trợ tài chính và quân sự cho Kiev khi Washington có dấu hiệu thu hẹp vai trò. Nhìn chung, năng lực quốc phòng của Ukraine hiện ít phụ thuộc vào Mỹ hơn so với thời điểm Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt vào năm 2022. Tuy nhiên, Kiev vẫn cần một số nguồn lực mà hiện chỉ Washington mới có thể cung cấp ở quy mô và năng lực tương đương.
Franz-Stefan Gady, nhà phân tích quân sự tại Vienna và người đứng đầu công ty tư vấn Gady Consulting nhận định: “Sự phụ thuộc còn lại của Ukraine hiện tập trung vào một vài lĩnh vực trọng yếu”.
Starlink
Starlink và phiên bản quân sự Starshield là những hệ thống có năng lực đặc biệt nhờ phạm vi phủ sóng vệ tinh rộng, tín hiệu mạnh và khả năng truyền dữ liệu vượt trội. Các quan chức Ukraine cho biết sự cố gián đoạn Starlink đã cản trở khả năng tiến hành các cuộc tấn công bằng UAV tầm trung của Kiev, đồng thời gây khó khăn cho việc đánh chặn các mẫu UAV phản lực thế hệ mới của Nga.
Một đơn vị quân đội Ukraine báo cáo đã mất quyền điều khiển UAV khi chúng đang thực hiện nhiệm vụ do sự cố kết nối, khiến đơn vị này không thể phá hủy một kho tên lửa của Nga.
Cảnh báo về các cuộc tấn công
Theo ông Thomas Withington, chuyên gia thuộc Viện Dịch vụ Thống nhất Hoàng gia (RUSI), hệ thống cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo toàn cầu của Mỹ được phát triển từ thời Chiến tranh Lạnh có khả năng phát hiện nhiệt lượng tỏa ra từ các vụ phóng tên lửa. Thông tin thu được sau đó được đối chiếu, xác nhận bằng mạng lưới radar theo dõi tên lửa trên khắp thế giới.
Dữ liệu tình báo từ hệ thống này giúp các lực lượng Ukraine theo dõi tên lửa đang bay tới, hỗ trợ hoạt động phòng không và phát cảnh báo cho người dân về nguy cơ bị tấn công. Nhà phân tích Gady nhận định, đây là năng lực “gần như không thể thay thế”.
Các đồng minh châu Âu của Ukraine cũng cung cấp thông tin tình báo thu thập từ vệ tinh và phương tiện trên không. Tuy nhiên, những nguồn này chưa thể sánh với hệ thống của Mỹ về độ chính xác, phạm vi bao phủ và năng lực tổng thể. Theo nhà phân tích Gady, châu Âu hiện chưa có hệ thống tương đương để cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo và sẽ cần nhiều thời gian để phát triển năng lực như vậy.
Hiện chưa rõ nguyên nhân khiến Ukraine có thể đã không nhận được cảnh báo về một số cuộc tấn công gần đây của Nga. Ông Trump từng khẳng định Mỹ vẫn chia sẻ thông tin tình báo với Kiev. Một số nhà phân tích cho rằng các vụ phóng có thể diễn ra ở khoảng cách quá gần Ukraine, khiến hệ thống cảnh báo không có đủ thời gian phát hiện dấu hiệu nhiệt.
Bên cạnh đó, Nga còn sử dụng các loại vũ khí chiến thuật có kích thước nhỏ hơn và khả năng cơ động cao, khiến việc phát hiện trở nên khó khăn hơn so với tên lửa chiến lược tầm xa. Chuyên gia Withington lưu ý: “Hệ thống cảnh báo tên lửa đạn đạo của Mỹ vốn không được thiết kế để sử dụng cho các mục đích chiến thuật”.
Các loại tên lửa đánh chặn
Ukraine phụ thuộc vào Mỹ trong việc cung cấp các tên lửa đánh chặn tiên tiến, đặc biệt là PAC-3 MSE thuộc hệ thống phòng không Patriot, để đối phó với tên lửa đạn đạo của Nga. Tuy nhiên, nguồn cung loại tên lửa này đã khan hiếm ngay cả trước khi Tổng thống Donald Trump gia tăng sức ép với Kiev liên quan đến các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga. Đầu năm nay, Mỹ đã sử dụng một phần kho dự trữ tên lửa đánh chặn tại Trung Đông để bảo vệ lực lượng và các đồng minh trước những cuộc tấn công của Iran.
Trong khi đó, châu Âu và Ukraine đang tìm cách phát triển các phương án thay thế. Nhà sản xuất hệ thống phòng không SAMP/T, do Pháp và Italy hợp tác phát triển, cho biết phiên bản mới nhất có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo. Hệ thống này hiện đang được chuyển giao cho Ukraine. Ít nhất hai công ty Ukraine cũng đang hợp tác với các đối tác châu Âu để phát triển tên lửa đánh chặn tên lửa đạn đạo, với những sản phẩm đầu tiên dự kiến có thể được đưa vào sử dụng sớm nhất vào giữa năm 2027. Một công ty khởi nghiệp của Anh cũng cho biết đang chuẩn bị sản xuất loại tên lửa tương tự.
Lập bản đồ hệ thống phòng không Nga
Các cơ quan tình báo Ukraine đã xây dựng cơ sở dữ liệu về cơ sở hạ tầng và các mục tiêu quân sự của Nga bằng cách kết hợp thông tin tình báo từ các đồng minh, dữ liệu thu thập từ UAV, mạng lưới tình báo con người và nhiều nguồn khác. Trong đó có dữ liệu từ các camera giám sát bên trong lãnh thổ Nga bị xâm nhập trái phép.
Theo những người am hiểu các chiến dịch này, Mỹ cũng hỗ trợ Ukraine tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu của Nga. Một quan chức quân sự châu Âu cho biết công nghệ và thông tin tình báo của Mỹ giúp Kiev xác định mục tiêu chính xác hơn, chẳng hạn cung cấp dữ liệu về độ cao của mục tiêu.
Ông Thomas Withington cho rằng năng lực giám sát của Mỹ đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng bức tranh chi tiết về mạng lưới phòng không Nga thông qua các dấu hiệu điện từ phát ra từ những hệ thống này. Theo ông, thông tin về các điểm yếu trong mạng lưới phòng không Nga đã giúp Ukraine điều chỉnh đường bay của UAV và tên lửa, qua đó tăng khả năng tránh bị đánh chặn.
Tiêm kích F-16 và chương trình PURL
Ukraine đã tiếp nhận một số tiêm kích F-16 đã qua sử dụng do các đồng minh châu Âu viện trợ trong những năm gần đây. Tuy nhiên, Kiev vẫn phụ thuộc vào Mỹ về phụ tùng thay thế, bảo trì, nâng cấp phần mềm và các loại vũ khí dành cho dòng máy bay do Mỹ sản xuất này.
Phần lớn nguồn cung phục vụ các tiêm kích F-16 được tài trợ bởi các đồng minh châu Âu của Ukraine trong NATO thông qua chương trình Danh mục các yêu cầu ưu tiên cho Ukraine (Prioritized Ukraine Requirements List – PURL). Kể từ khi chương trình được triển khai vào năm 2025, các nước NATO và một số đối tác khác, trong đó có Australia và New Zealand, đã cam kết đóng góp hơn 4 tỷ USD.
Việc chấm dứt chương trình PURL có thể khiến Ukraine thiếu hụt những trang thiết bị quân sự thiết yếu. Tuy nhiên, Washington có thể cân nhắc kỹ trước khi rút khỏi chương trình, bởi hoạt động này cũng tạo nguồn thu xuất khẩu cho các doanh nghiệp quốc phòng Mỹ.
Theo các sĩ quan phòng không Ukraine, kho đạn dành cho tiêm kích F-16 của nước này đã cạn kiệt từ vài tháng trước. Trong khi đó, các phi công vẫn phải sử dụng những máy bay này để đánh chặn UAV phản lực đang liên tục tấn công Ukraine.
Sự phụ thuộc vào Mỹ còn thể hiện ở khâu bảo dưỡng các loại vũ khí khác, chẳng hạn, phụ tùng thay thế dùng để sửa chữa lựu pháo M777 do Mỹ cung cấp. Điều này cho thấy ngay cả khi Ukraine và các đồng minh châu Âu tìm cách đa dạng hóa nguồn cung, Mỹ vẫn giữ vai trò quan trọng đối với khả năng duy trì hoạt động của nhiều hệ thống vũ khí mà Kiev đang sử dụng.
📌 Bài viết này được đóng góp bởi người dùng và bản quyền thuộc về người dùng đã xây dựng bài viết. Bản quyền thuộc về tác giả gốc và chỉ dùng cho mục đích học tập và giao tiếp. Nếu có bất kỳ vi phạm nào, vui lòng liên hệ với chúng tôi để xóa nó.
Bạn cũng có thể thích
