Trong các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ bảo trợ tuần này, Nga đã quay trở lại với những yêu cầu cứng rắn, muốn định hình lại cấu trúc an ninh của châu Âu bằng cách buộc NATO phải rút quân về mức như năm 1997 – trước khi liên minh bắt đầu mở rộng về phía đông nước Đức.
Binh lính Ukraine trên chiến trường. Ảnh WP
Những yêu cầu này, được nêu trong các điểm đàm phán do Nga soạn thảo và được tờ Washington Post thu thập, phản ánh những tối hậu thư mà Điện Kremlin đưa ra cho NATO và Mỹ vào cuối năm 2021 và đầu năm 2022. Trên thực tế, các yêu cầu của Nga sẽ đồng nghĩa với việc các quốc gia gia nhập NATO sau năm 1997, bao gồm Ba Lan, Hungary, Cộng hòa Séc và ba quốc gia Baltic, sẽ không còn được phép đóng quân hoặc sở hữu vũ khí tại đây. Chính quyền Biden và các đồng minh của Mỹ đã bác bỏ những yêu cầu đó, cho rằng chúng “không thể chấp nhận được”.
Tài liệu của Nga, cùng với những bình luận mới từ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, cho thấy rằng khi các cuộc đàm phán hòa bình được nối lại lần đầu tiên sau 9 tháng, Kiev đang chịu áp lực ngày càng tăng để nhượng lại một phần lãnh thổ Ukraine.
“Người Mỹ đã đặt câu hỏi: ‘Điều gì sẽ xảy ra nếu Ukraine gia nhập NATO? Liệu Ukraine có rút quân khỏi Donbas?’ Đây là lần đầu tiên câu hỏi này được nêu ra,” ông Zelensky cho biết trong tuyên bố được văn phòng của ông công bố hôm thứ Bảy.
Nhà Trắng chưa xác nhận việc nêu ra câu hỏi như vậy, và các nhà đàm phán hàng đầu của Mỹ, Steve Witkoff và Jared Kushner, cũng chưa tiết lộ chi tiết về các cuộc đàm phán diễn ra vào thứ Ba và thứ Tư tại Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, hoặc kết quả của cuộc gặp tiếp theo với Putin ở Moscow.
Tuy nhiên, ông Putin và các nhà đàm phán của ông đã nói rõ rằng Nga sẽ không bao giờ chấp nhận việc Ukraine gia nhập NATO.
Ông Putin dự kiến sẽ gặp Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến, Trung Quốc vào tuần tới. Ông Putin từ lâu đã tìm cách đàm phán trực tiếp với ông Trump mà không cần sự tham gia của ông Zelensky.
Lập trường cứng rắn của Nga phản ánh mối bất bình lâu năm của ông Putin về việc NATO mở rộng sang Đông Âu, điều mà ông khẳng định là vi phạm lời hứa đã đưa ra với nhà lãnh đạo cuối cùng của Liên Xô, Mikhail Gorbachev, vào năm 1990.
Để đạt được mục tiêu đó, kế hoạch được đưa ra ở Abu Dhabi nhằm giải quyết những gì ông Putin gọi là “nguyên nhân gốc rễ” của cuộc chiến, trải rộng ra ngoài phạm vi Ukraine.
Trong một số phần, văn kiện mới này thậm chí còn đi xa hơn cả các dự thảo “hiệp ước” an ninh mà Nga đưa ra vào năm 2021.
Trước đây, Nga chỉ yêu cầu Mỹ không triển khai vũ khí hạt nhân ở châu Âu – qua đó loại bỏ sự bảo vệ cho các đồng minh của Mỹ trên lục địa này. Các đề xuất mới bao gồm yêu cầu Pháp và Anh cũng ngừng “chia sẻ hạt nhân”, một khái niệm được Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đề xuất năm ngoái như một phần nỗ lực của châu Âu nhằm phát triển “quyền tự chủ chiến lược” khỏi Mỹ.
Nga không chỉ yêu cầu Ukraine không bao giờ gia nhập NATO, xóa bỏ nguyện vọng đó hiện đã được ghi trong hiến pháp Ukraine, mà còn yêu cầu Ukraine bị cấm tham gia chính sách phòng thủ an ninh tập thể của Liên minh châu Âu, nếu nước này trở thành thành viên của khối.
Văn bản này vượt xa các dự thảo năm 2021, kêu gọi hạn chế quân đội Ukraine, bao gồm giới hạn số lượng binh lính và vũ khí trong lực lượng vũ trang và an ninh Ukraine, ngừng mọi hoạt động cung cấp vũ khí và thiết bị quân sự phương Tây cho nước này, và cấm quân đội nước ngoài cũng như các cơ sở quân sự trên lãnh thổ Ukraine.
Văn kiện này cũng yêu cầu NATO không tiến hành bất kỳ hoạt động quân sự nào trên lãnh thổ Ukraine cũng như các quốc gia khác ở Đông Âu, Nam Caucasus và Trung Á, những khu vực mà Nga coi là phạm vi ảnh hưởng của mình. Mục tiêu dài hạn của ông Putin là để Moscow có tiếng nói lớn hơn đối với các quốc gia láng giềng từng là một phần của Liên Xô cũ.
Các nhà phân tích cho rằng yêu cầu của Nga là quá mức và có thể dự đoán được.
Eric Ciaramella, một chuyên gia cao cấp thuộc chương trình Nga và Á Âu tại Trung tâm Carnegie, cho biết: “Những yêu cầu của Nga rất toàn diện nhưng không có gì đáng ngạc nhiên.”
Tuy nhiên, Ciaramella cho rằng các đồng minh phương Tây nên xem xét các yêu cầu của Nga. Ông nói: “Rõ ràng nhiều điểm cụ thể là không khả thi. Nhưng thay vì bác bỏ đề xuất ngay lập tức, các nhà đàm phán Mỹ, châu Âu và Ukraine nên thảo luận về những điểm có thể thực hiện được”.
Ông Ciaramella lưu ý rằng các đề xuất của Nga cũng bao gồm các cơ chế giảm leo thang căng thẳng trên vùng biển và không phận quốc tế cũng như các biện pháp hạn chế vũ khí.
Trong phát biểu được công bố hôm thứ Bảy, ông Zelensky cho biết lần đầu tiên Mỹ đã đưa ra ý tưởng Ukraine gia nhập NATO để đổi lấy việc rút quân khỏi một số khu vực ở phía đông Donbas mà Kiev vẫn đang kiểm soát, bao gồm cả vành đai pháo đài, hay còn gọi là các thành phố được phòng thủ kiên cố, tạo thành xương sống trong hệ thống phòng thủ của Ukraine ở phía đông.
Trong gần 5 năm, Nga đã cố gắng, nhưng không thành công, trong việc chinh phục vành đai pháo đài.
Tuy nhiên, vào năm 2022, Nga tuyên bố sáp nhập Donetsk và Luhansk của Ukraine, tạo thành vùng Donbas, cũng như các vùng Kherson và Zaporizhzhia – vi phạm luật quốc tế.
Ông Putin đã tuyên bố sẽ giữ vững các phần lãnh thổ mà lực lượng của ông đang chiếm đóng, bằng cách Ukraine đầu hàng trong các cuộc đàm phán hoặc bằng cách tiếp tục chiến đấu.
Những yêu cầu của Điện Kremlin cho thấy rằng, sau gần 2 năm đàm phán, ông Witkoff và Kushner đã thất bại trong việc thuyết phục ông Putin từ bỏ những yêu cầu cốt lõi của ông, bất chấp lời hứa về một loạt các biện pháp hỗ trợ kinh tế và thái độ ấm áp hơn đối với Moscow từ phía Nhà Trắng.
Hôm thứ Năm, sau cuộc gặp với ông Putin ở Moscow, Witkoff và Kushner tuyên bố rằng các quốc gia châu Âu sẽ tham gia vào các cuộc đàm phán trong tương lai – điều mà ông Putin đã phản đối từ lâu. Các quan chức Nga đã miêu tả châu Âu như một kẻ thù đang kéo dài chiến tranh bằng cách hỗ trợ Ukraine.
Trong khi đó, ông Zelensky cho biết Ukraine sẽ không đồng ý nhượng lại các vùng lãnh thổ của mình và đang thảo luận về một gói các đảm bảo an ninh với các đối tác.
Ông cho rằng gói cứu trợ đó cần bao gồm sự đảm bảo từ NATO và EU, việc duy trì một quân đội Ukraine mạnh mẽ với đủ binh lính và vũ khí, cũng như hỗ trợ tài chính để tái thiết đất nước.
Ông Zelensky nói rằng nếu nhận được một đề xuất toàn diện về vấn đề gia nhập NATO và rút quân khỏi Donbas, ông sẽ đưa ra trưng cầu dân ý. Các cuộc thăm dò cho thấy người dân Ukraine nhìn chung phản đối việc nhượng đất cho Nga.
Ông Zelensky cũng cho rằng Moscow quan tâm đến việc khơi lại những vấn đề rộng hơn về an ninh châu Âu hơn là tập trung vào việc chấm dứt cuộc xâm lược toàn diện tàn bạo đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm nghìn người ở cả hai phía kể từ tháng 2 năm 2022.
Ông Zelensky nói: “Việc ông Putin muốn thay đổi biên giới ở châu Âu là một thực tế. Tôi chắc chắn rằng đây là một phần trong kế hoạch xem xét lại các đảm bảo an ninh ở châu Âu của ông ấy. Điều này rất nguy hiểm bởi vì theo tôi, chính những việc như thế này sẽ dẫn đến chiến tranh hoặc leo thang xung đột.”
Trong những ngày trước cuộc gặp ở Abu Dhabi, đặc phái viên Kushner đã nêu ra kế hoạch mở rộng các cuộc đàm phán hòa bình về Ukraine thành một cuộc thảo luận rộng hơn về an ninh khu vực thời hậu chiến. Điều đó khiến một số nhà lãnh đạo châu Âu lo ngại vì họ nhận ra sự tương đồng rõ rệt với những yêu cầu của ông Putin từ năm 2021.
Một số quốc gia châu Âu, bao gồm Pháp và Anh, đã cử các đại diện cấp cao đến Abu Dhabi, nhưng họ không tham gia các cuộc đàm phán với Nga. Thay vào đó, họ đã tiến hành tham vấn với Mỹ và Ukraine.
Tuần này, áp lực ngày càng gia tăng đối với các nhà lãnh đạo châu Âu trong việc cử ra một đại diện để đối thoại với Nhà Trắng và Điện Kremlin về tương lai của lục địa này.
Hôm thứ Sáu, 27 nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ các nước EU đã nhất trí tại một cuộc họp ở Dublin rằng họ sẽ không chỉ cử một người tham gia đàm phán mà là một nhóm gồm các đại diện từ Anh, Pháp, Đức, Ý, Ba Lan và EU.
Tại Dublin, Kushner dường như nhắc lại rằng Mỹ đang thúc đẩy việc các nước châu Âu có một ghế trong bàn đàm phán.
“Chúng ta không thể hoàn tất thỏa thuận này nếu không có sự tham gia của các nước châu Âu”, ông Kushner nói. Ông cho biết thêm rằng ông Putin “sẵn sàng thử”.
📌 Bài viết này được đóng góp bởi người dùng và bản quyền thuộc về người dùng đã xây dựng bài viết. Bản quyền thuộc về tác giả gốc và chỉ dùng cho mục đích học tập và giao tiếp. Nếu có bất kỳ vi phạm nào, vui lòng liên hệ với chúng tôi để xóa nó.









