Đề xuất hiến mô, tạng ở người dưới 18 tuổi: Chuyên gia lưu ý quyền trẻ em

Theo TS Nguyễn Huy Quang, đề xuất mở rộng diện hiến mô, tạng ở người dưới 18 tuổi cần hết sức thận trọng, bảo đảm quyền trẻ em.

Mở rộng nguồn hiến từ người dưới 18 tuổi

Theo TS. Nguyễn Huy Quang, Nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế), Trưởng Ban tư vấn, phản biện và giám định xã hội, Tổng hội Y học Việt Nam, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người, hiến lấy xác hiện hành quy định tại Điều 5 “Người từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân dự đầy đủ có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống, sau khi chết và hiến xác”. Tuy nhiên quy định trên đã hạn chế nguồn hiến từ người cho chết não, chết tim dưới 18 tuổi để cứu sống cho rất nhiều trẻ em mắc các bệnh suy mô, bộ phận cơ thể người cần phải ghép.

“Nếu không cho lấy bộ phận cơ thể người từ người cho dưới 18 tuổi chết não, chết tim sẽ là sự lãng phí rất lớn khi nhu cầu cứu sống trẻ em lại rất cao”, TS Nguyễn Huy Quang cho biết.

TS. Nguyễn Huy Quang, Nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế), Trưởng Ban tư vấn, phản biện và giám định xã hội, Tổng hội Y học Việt Nam (Ảnh: NVCC)

TS Nguyễn Huy Quang lấy ví dụ, Công ước Oviedo của Hội đồng Châu Âu cũng cho phép người dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh để điều trị cho bố, mẹ, anh, chị, em ruột. “Đây là kinh nghiệm quốc tế quý báu mà Việt Nam cần tham khảo, học hỏi để sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Luật mới này”, ông Quang nói.

Theo TS Nguyễn Huy Quang, dự thảo Luật trình Quốc hội lần này mở rộng nguồn hiến, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các điều kiện đối với người hiến, đặc biệt là người dưới 18 tuổi.

Dự thảo quy định hai trường hợp. Thứ nhất, người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tim (chết tuần hoàn), tức là khi không còn khả năng sống lại.

Thứ hai, nghiêm cấm lấy mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi khi còn sống, ngoại trừ việc hiến mô tái sinh theo các điều kiện quy định. Trong đó, người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh cho thành viên gia đình; người dưới 15 tuổi được hiến cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột.

Điều kiện hiến mô tái sinh khi còn sống

Việc lấy mô tái sinh ở trẻ em khi còn sống chỉ được thực hiện khi không có người hiến trưởng thành phù hợp, sau khi được tư vấn và có sự đồng ý của người đại diện và người hiến. Quy định này không áp dụng đối với máu và thành phần của máu.

Trong trường hợp cấp cứu để cứu sống cha, mẹ, anh, chị, em ruột, người chưa đăng ký hiến có thể được lấy mô tái sinh nếu đáp ứng điều kiện về sức khỏe và các điều kiện nêu trên, đồng thời phải có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện.

Đối với người dưới 18 tuổi khi còn sống, theo TS Nguyễn Huy Quang, dự thảo Luật chỉ cho phép hiến mô tái sinh khi đáp ứng các điều kiện quy định. Giải thích rõ hơn điều này, TS Nguyễn Huy Quang cho biết mô tái sinh là các mô sau khi lấy ra khỏi cơ thể vẫn tiếp tục sản sinh hoặc phát triển để thay thế mô đã lấy.

Mô tái sinh bao gồm tế bào gốc tạo máu, mô da, máu và thành phần của máu, tế bào gốc trung mô (mô mỡ, dây rốn, bánh nhau). Ngoài ra còn có mô tái sinh bán phần như nhu mô gan, mô xương nhưng được xếp vào nhóm bộ phận cơ thể người nên không nằm trong danh mục mô tái sinh.

Một trường hợp qua đời vì tai nạn giao thông, hiến tạng cứu sống nhiều bệnh nhân tại Quảng Ninh

Việc hiến mô tái sinh là phương pháp “vàng” để điều trị tận gốc một số bệnh lý hiểm nghèo về máu, miễn dịch và di truyền như ung thư máu dòng tủy hoặc dòng lympho, u lympho ác tính, đa u tủy xương, suy tủy xương vô căn, hội chứng rối loạn sinh tủy, đái huyết sắc tố kịch phát ban đêm, tan máu bẩm sinh (thalassemia), thiếu máu hồng cầu hình liềm, suy giảm miễn dịch kết hợp nghiêm trọng, bỏng diện rộng và loét mãn tính, thoái hóa khớp và tổn thương mô…

“Các bệnh trên nếu không được điều trị bằng mô tái sinh sẽ không thể chữa khỏi hoàn toàn từ gốc, buộc bệnh nhân phải chấp nhận các phương pháp điều trị duy trì tạm thời với tiên lượng rất nặng nề, thậm chí dẫn đến tử vong nhanh”, TS Quang nhấn mạnh.

Không được lấy tạng ở người sống dưới 18 tuổi

TS Nguyễn Huy Quang nhấn mạnh, dự thảo Luật không cho phép lấy mô không tái sinh và bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi khi còn sống. Bởi mô không tái sinh là các mô sau khi lấy ra khỏi cơ thể người thì cơ thể không tiếp tục sản sinh hoặc phát triển thay thế mô đã lấy. Mô không tái sinh bao gồm tế bào thần kinh, giác mạc, sụn khớp, men răng.

Bộ phận cơ thể người là một phần của cơ thể được hình thành từ nhiều loại mô khác nhau để thực hiện các chức năng sinh lý nhất định, sau khi lấy ra khỏi cơ thể người thì cơ thể không thể sản sinh hoặc phát triển thêm bộ phận khác thay thế bộ phận đã lấy. Bộ phận cơ thể người hiện được ghép bao gồm: thận, tim, gan, phổi, tụy, ruột, chi thể (tay chân), mặt, tử cung…

Thận trọng để bảo đảm quyền trẻ em

Theo TS Nguyễn Huy Quang, đề xuất mở rộng diện hiến mô, bộ phận cơ thể người, đặc biệt với người dưới 18 tuổi, liên quan trực tiếp đến cơ hội điều trị, cứu sống người bệnh, đồng thời gắn với quyền con người, quyền trẻ em nên cần hết sức thận trọng.

Ông cho rằng cần chủ động truyền thông rộng rãi tới các đối tượng chịu tác động của Luật, đặc biệt là cha mẹ, người giám hộ và trẻ em. Nội dung cần làm rõ gồm cơ hội cứu sống trẻ cần ghép nhưng thiếu nguồn hiến tương thích; các điều kiện bảo đảm sức khỏe cho người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh khi còn sống; ý nghĩa nhân đạo của việc hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tim.

Trước những lo ngại trên mạng xã hội về nguy cơ mua bán mô, bộ phận cơ thể người, kể cả ở trẻ em, Bộ Y tế cho biết, đây là mối quan tâm chính đáng. Dự thảo Luật quy định nghiêm cấm mua bán, ép buộc, lấy trộm, môi giới mô, bộ phận cơ thể người và lợi dụng quan hệ giám hộ, chăm sóc thay thế, nuôi con nuôi để lấy mô, bộ phận cơ thể của trẻ; người vi phạm có thể bị xử lý hình sự theo quy định.

Đồng thời, việc ghép phải được điều phối qua mã quốc gia và danh sách chờ ghép công bằng; người hiến còn sống được xác minh nhân thân và đánh giá bởi Hội đồng tư vấn độc lập. Quy trình xác định chết não, chết tuần hoàn được bảo đảm độc lập, khách quan, ngăn ngừa xung đột lợi ích và hành vi làm sai lệch kết quả. Đồng thời đề nghị người dân thông báo ngay cho cơ quan công an hoặc cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện dấu hiệu môi giới, mua bán mô, bộ phận cơ thể người.

Bộ Y tế khẳng định việc hoàn thiện chính sách về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người phải đặt sự an toàn, quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em lên hàng đầu.

📌 Bài viết này được đóng góp bởi người dùng và bản quyền thuộc về người dùng đã xây dựng bài viết. Bản quyền thuộc về tác giả gốc và chỉ dùng cho mục đích học tập và giao tiếp. Nếu có bất kỳ vi phạm nào, vui lòng liên hệ với chúng tôi để xóa nó.